تصويرگري در قرآن

تصويرگري در قرآن

بی گمان یكی از راه‌های بیان مطالب به بویژه در حوزه معنایی و امور فرامادی، بهره‌گیری از عنصر تصویرگری است. تصویرگری قرآن هرچند از راه واژگان اتفاق می‌افتد ولی چنان زیبا و روشن در قالب واژگانی، مفاهیم بلند و فرامادی را به تصویر می‌كشد كه گویی شخص، خود را در آن محیط احساس می‌كند و با ذهن خویش آن را می‌بیند. بهره گیری از این روش از آن روست كه انسان به طور طبیعی می‌كوشد تا از روش‌های دیداری و تصویرگری ولو ذهنی به مفاهیم برسد. اگر نیروی شنوایی انسان نخستین چیزی است كه انسان را با بیرون ارتباط می‌دهد ولی نیروی بینایی، كامل ترین قوه و نیرویی است كه به مدد قلب و عقل می‌آید و حقایق پیرامونی را به وی می‌رساند و درك درستی از موقعیت خود و هستی پیدا می‌كند. از این رو قوه بینایی، در انتقال داده‌ها و اطلاعات به نیروی تحلیل گر یعنی قلب و عقل بسیار حساس و مهم شمرده می‌شود، هرچند كه گفته شده و سخنی راست است كه: "من فقد حساً فقد فقد علما" (هركسی حسی از حواس خویش را از دست بدهد، علم و دانشی را نسبت به خود و پیرامون از دست داده است)، با این همه حس‌های دیداری و شنیداری از مهم ترین احساسات بشری است و لذا در آیات قرآن از آن به كرات به عنوان نعمت‌های برتر و بزرگ خدا به بشر یاد شده است.

 

اهمیت قوه بینایی در تصویرگری معنایی

در مساله تصویرگری معنایی كه در قوه خیال و تخیل اتفاق می‌افتد هر چند كه قوه بینایی و دیداری انسان، تاثیر مستقیمی در این حوزه ندارد ولی نقش مهم و تاثیرگذاری دارد؛ زیرا در تصویرگری معنایی كه در ذهن اتفاق می‌افتد، واژگان، مفاهیم را به شكل مفاهیمی محسوس ارایه و نشان می‌دهد كه پیش از این از راه قوه بینایی و حس دیداری دریافت شده است. بنابراین قوه بینایی در تصویرگری معنایی ذهن و قوه خیال، نقش حساس و سازنده‌ای دارد. انسان به طور طبیعی دوست دارد كه هرچه را شنیده ببیند. از نظر بیشتر مردم علم واقعی و درست همان علمی است كه از راه دیداری به دست می‌آید و آنچه را شنیده‌اند در نهایت به عنوان علم عرفی و اطمینانی تلقی می‌كنند به شرط آن كه گوینده آن، انسانی صادق و راستگو باشد و همچنین تلقی درست و راستی از مشاهدات خویش ارایه كرده باشد. به این معنا كه شرط تلقی درست از واقعیت بیرونی و مشاهدات نیز امری است كه لازم است؛ زیرا بسیاری هستند كه انسان‌های صادق و راستگویی هستند ولی از آن جایی كه از نظر استعداد و هوش به درجه‌ای هستند كه واقعیت را چنان كه باید تلقی نمی‌كنند و یا اموری زاویه دید ایشان را تغییر می‌دهد و دست خوش دگرگونی در كسب حقایق و ادراك آن می‌كند، با همه صداقت نمی‌توان به دیده‌های آنان اطمینان و اعتماد كرد. به هرحال علم واقعی در نزد بیشتر مردم آن است كه از راه دیدن به دست آید. در میان اقوام، برخی‌ها از گرایش حسی بیشتری برخوردارند و به امور عقلی و ذهنی كمتر توجه می‌كنند. یهودیان از دیدگاه قرآن مردمانی هستند كه قوه حس در آنها بسیار قوی است و در این میان حتی امور صرف معنوی را می‌خواهند به چشم ببینند. درخواست آنان از موسی(ع) برای رویت خداوند یكی از اموری است كه قرآن در راستای گرایش ایشان به حس گرایی بیان می‌كند. البته دیدن ملكوت و باطن هستی هرچند نماد و نمودی از این گرایش طبیعی انسان است ولی با این تفاوت كه برخی از امور را می‌توان با چشم باطن و حس ششم درك كرد و این قابلیت هم، در جهان وجود دارد و هم این توان و ظرفیت در انسان به ودیعت نهاده شده است. از این رو درك ملكوت هستی و جهان و دیدن آن امری است كه می‌تواند اتفاق افتد چنان كه برای حضرت ابراهیم(ع) اتفاق افتاد. اما دیدن خداوند به عنوان موجودی خاص هرگز امكان پذیر نیست و انسان هرگز نمی تواند به دیدن او نایل شود. تعبیر«لن ترانی» به معنای "هرگز امكان دیداری فراهم نمی شود"، بر این مطلب تاكید دارد. این ابدیت به معنای آن است كه نه تنها در دنیا بلكه در آخرت نیز رویت، امكان پذیر نیست. یهودیان خواستار آن بودند كه افزون بر دیدن ملكوت به دیدن خداوند نایل شوند و این فراتر از دیدار خداوند به معنای "لقاءالله" بوده است. خداوند در آیه341 سوره "اعراف" به یهودیان می‌گوید كه تجلی خداوند به گونه‌ای است كه هرگونه دیدنی را محال می‌كند چه رسد كه خود خداوند به ایشان ظهور كند تا بتوانند آن را ببینند. دیدن خداوند دست كم به معنای دیدن همه هستی در یك آن است؛ زیرا همه هستی، شئون الهی است و كسی كه نتواند شئون الهی و ظل الله را بنگرد چگونه توان دیدن خورشید ذات الهی را خواهد یافت. این امری محال و ممتنع است كه گرایش طبیعی انسان به دیدن هرچیزی وی را به این سمت و سو سوق داده است. با این همه خداوند برای آن كه انسان‌ها از این ناحیه نیز به دركی دست یابند، با توصیف ذات خویش كوشیده است تا تصویری ذهنی به انسان ها ارایه دهد. آیات قرآنی كه به تبیین و توصیف خداوند می‌پردازد در حقیقت تبیین گر تصویری از خداوند می‌باشد.

 

تصویرسازی از بهشت و دوزخ

در بخش تصویرگری مفاهیم معنایی كه قرآن بدان عنایت داشته می‌توان به تصویرگری درباره دوزخ و بهشت اشاره كرد. در این آیات خداوند به شكلی بسیار زیبا و شیوا تصویری روشن از دوزخ و بهشت و یا دوزخیان و بهشتیان ارایه می‌دهد، به گونه‌ای كه ذهن خلاق و تصویرپرداز آدمی به سادگی با آن ارتباط برقرار می‌كند. برخی از صحنه‌هایی كه قرآن به توصیف دوزخ و بهشت می‌پردازد به گونه‌ای است كه شخص در ذهن خویش با آن زندگی می‌كند. در آیات قرآنی به استماع آیات قرآنی و تدبر در آیات تاكید شده است. این بدان معناست كه شخص، هنگام خواندن آیات به گونه‌ای باشد كه بتواند خود را در آن محیط احساس كند. بارها دیده شده است كه خواننده رمان، تحت تاثیر مطالعه آن، واكنش‌های عصبی و عاطفی نشان می‌دهد. توصیف و تصویر رمان نویس از صحنه، چنان واقعی و زیباست كه خواننده به گریه می‌افتد و همراه قهرمان داستان خشمگین می‌شود و یا خوشحال می‌گردد و از شادی فریاد بر می‌آورد. این همانند كسی است كه به شكلی خود را با داستان و قهرمانان آن همراه كرده است. كسانی كه به هم پنداری می‌رسند خود را بیرون از داستان و رمان نمی‌بینند و واكنش‌هایی همچون قهرمان نشان می‌دهند. در صحنه‌های فیلم‌های سینمایی نیز این وضعیت بارها برای شما و دیگران اتفاق افتاده است كه شخص، خود را همراه داستان می‌كند و با قهرمان و یا ضد قهرمان، هم ذات پنداری كرده و با او همراه می‌شود. با وی می‌اندیشد و با وی حركت می‌كند و واكنش‌های عاطفی نشان می‌دهد. كسانی كه اهل خواندن داستان و رمان هستند و به دریای آن فرو می‌روند نیز این گونه هستند. توصیف نویسنده‌ای چون"ویكتور هوگو" موجب می‌شود كه خواننده با قهرمانان داستان مانند كوزت و ژان والژان همراه شود و نوعی هم پنداری میان خود و قهرمان ایجاد كند، دردهایش را احساس كند و از غم و شادی او به گریه و یا شادی بپردازد. در آیات قرآنی و نیز روایات توصیه شده كه قرآن را به گونه‌ای بخوانند كه گویی كه مخاطب آن خودشان هستند و قرآن بر خود آنان نازل شده است. در داستان هایی كه درباره قاریان قرآن نوشته شده گاه این هم پنداری به تصویر كشیده شده است. می‌گویند امام سجاد(ع) هنگامی كه قرآن می‌خواند در آیات بشارتش، شاد می‌شد و در آیات انذارش می‌لرزید.

در داستان "فضیل بن عیاض" نیز كه دست از راهزنی برداشت، او آیه ای را چنان در ذهن خویش به تصویر كشید كه فریاد برآورد و دست از غیر كشید و به خدا پیوست. این خواندن از آن رو تاثیرگذار بود كه هم پنداری ذاتی را احساس كرد و خود را مخاطب قرآن یافت و یا در ذهن آن را به تصویر كشید. كسانی كه قرآن را این گونه می‌خوانند آیات در جانشان نفوذ می‌كند و تصویرهائی از بهشت و دوزخ و بهشتیان و دوزخیان برای ایشان ظاهر می‌شود و خود را در هر یك از آنها می‌یابند. قرآن را چنان می‌خوانند كه گویی با هر یك از اقوام پیشین زیسته اند و درد و رنج‌های آنان را نه تنها می‌شناسند بلكه با آن زندگی كرده‌اند. خواندن این گونه آیات قرآنی می‌تواند انسان را متحول سازد و گام به گام به سوی تعالی صعود و عروج دهد، كه البته تنها این گونه خواندن قرآن، خواندنی درست است، زیرا قرآن این گونه كوشیده است تا مطالب خویش را به تصویر كشد.

در داستان كوتاهی كه در سوره "مسد" آمده روشنی وضعیت دو تن از دشمنان پیامبر(ص) به تصویر كشیده شده است. آن چنان این تصویرگری روشن و ملموس است كه گویی هر آنچه بوده در جلوی دوربین رفته و ثبت شده و اكنون به نمایش گذاشته شده است در تصویر قرآنی، ابولهب انسانی دست بریده ترسیم می‌شود. انسانی پولدار كه از اشراف و برجستگان قوم بود به گونه‌ای به تصویر كشیده می‌شود كه نهایت تحقیر و خواری است. زن وی نیز در تصویر قرآنی كسی است كه در گردنش ریسمانی از لیف خرماست و هیزم آتش خویش را بار می‌كشد. تصویری تحقیر آمیزتر از این را نمی‌توان درباره كسی كه خود را از بزرگان و شریفان و گرامیان قوم می‌شمارد بیان كرد.

در آیات قرآنی تصویر دوزخیان آنچنان رقت بار است كه خواندن آن مو را بر تن‌ها سیخ می‌كند. دوزخیانی كه گوشت‌های بدنشان می‌ریزد و آب جوش و بدبو به حلقشان ریخته می‌شود و در لجن و كثافت خویش دست پا می‌زنند، گوشت‌های ریخته شده دوباره بر می‌آید و می‌میرند و زنده می‌شوند و مانند جانوران چهار دست و پا می‌روند و فریادهای گوشخراش آنها همه دوزخ را فرا می‌گیرد. اینها بخش هایی است كه قرآن در تصویر دوزخ بیان می‌كند به گونه‌ای كه گویی انسان اموری را كه اتفاق می‌افتد به چشم ظاهر می‌نگرد و دردها و رنج‌های دوزخیان را می‌بیند و از شدت درد و رنج ایشان به درد می‌افتد و چهره زرد می‌كند.كوتاه سخن آن كه قرآن از هنر تصویرگری و تصویرسازی به بهترین و گسترده ترین شكل بهره گرفته تا انسانها را با مفاهیم فرامادی و معنوی آشنا سازد.

..................................................

عباس صالح زاده

 

 

برگرفته از سايت پژوهشكده باقرالعلوم(ع)- 1390/12/11 

 نویسنده: عباس صالح زاده

http://www.pajoohe.com

منابع  :  روزنامه كيهان، شماره 20132 به تاريخ 10/11/90، صفحه 6

تاريخ: ۱۳۹۱/۲/۲۵

 

 

80 نكته مهم در تدريس موفق معلمان و مربیان مدارس

80 نكته مهم در تدريس موفق معلمان و مربیان مدارس

امروزه آموزش و پرورش رسمی در پی آمادگی برای زندگی آینده از طریق یادگیری مفید و مؤثر است وکلا" تدریس عبارتست از:

تعامل یا رفتار متقابل معلم و دانش آموز بر اساس طرح منظم و هدفدار برای ایجاد تغییرات مطلوب و تسهیل یادگیری فرد و شناخت او از جهان است.
و تدریس خوب : تدریسی است که به خوب یاد گرفتن فراگیران کمک کند. در این فرایند یادگیرنده باید فعال باشد. به بحث بپردازد،مسائل را حل کند و با استفاده از راهنمایی های معلم به کسب تجربه بپردازد.
معلمان در حالی که به شاگردان در کسب اطلاعات ، مهارتها، راههای تفکرو ابراز نظرات خود کمک می کنند، باید به آنان نحوه ی یادگیری را نیز درس دهند.
چگونگی انجام تدریس اثر بسیاری بر توانایی شاگردان برای آموزش خودشان دارد . معلمان موفق تنها ارائه دهندگان مطالب نیستند بلکه آنان شاگردان خود را به تکالیف شناختی و اجتماعی وادار می نمایند و به آنان چگونگی کسب، ذخیره سازی و پردازش اطلاعات را می آموزند تا چگونگی فراگیری را یاد بگیرند و منابع را به طور مؤثر به کار ببرند.لذا نقش عمده تدریس ،خلق یادگیرندگان فعال ، خلاق و قدرتمند است.

توصیه هایی برای داشتن یک تدریس موفق و رضایت بخش

1- با توکل به خدا و نام خدا کلاس را شروع کنیم.
2- اخلاص در عمل تدریس و تقوا را رعایت کنیم.
3- زمان هر جلسه تدریس را در نظر داشته باشیم تا با کمی یا زیادی وقت مواجه نشویم.
4- وقت کلاس را به مطالب بیهوده و کم فایده صرف نکنیم.
5- سعی کنیم ساعت تدریس را تغییر ندهیم.
6- به هنگام تدریس، نشاط روحی و عاطفی خود را حفظ کنیم.
7- با خوشرویی تدریس کرده و همواره چهره بشّاشی داشته باشیم.
8- احساسات و عواطف دانش آموزان را جریحه دار نکنیم.
9- تلاش کنیم فضایی عاطفی بوجود آوریم.
10- سعه ی صدر داشته باشیم و از فضل فروشی بپرهیزیم.
11- وفای به عهد، خوش قولی و تواضع در تدریس را از یاد نبریم.
12- به هنگام تدریس؛ آرامش خود را حفظ کنیم.
13- از قضاوت ناصحیح نسبت به دانش آموزان پرهیز کنیم.
14- اشتباهات خود را توجیه نکنیم.15- از علماء ،بزرگان و شخصیتهای دینی با احترام نام ببریم.
16- از به کار بردن کلمات خارج از نزاکت بپرهیزیم.
17- پرگوئی نکنیم، در واقع آنقدر بگوئیم که می توانیم بشنویم.
18- رازدار و محرم اسرار دانش آموزان باشیم.
19- از تعصب بیجا بپرهیزیم.
20- از دانش آموزان توقعات بیش از اندازه نداشته باشیم.
21- رسا و روان بودن کلمات و جملات را رعایت کنیم.
22- از داشتن تکیه کلام پرهیز کنیم.
23- در تدریس ذوق و سلیقه به کار ببریم.
24- آرام و شمرده تدریس کنیم.
25- ساده تدریس کنیم ؛اما عمیق.
26- در املاء کلمات دقت کنیم و کلمات را صحیح روی تابلو بنگاریم.
27- ذوق و استعداد دانش آموزان را شناسایی و هدایت کنیم.
28- بین دانش آموزان رقابت سالم و مثبت ایجاد کنیم.
29- در برخوردها عدل و انصاف را رعایت کنیم.
30- به دانش آموزان توجه و نگاه یکسان داشته باشیم.
31- با دانش آموزان همدردی کنیم.
32- از تشویق به موقع غافل نشویم.
33- سخن دانش آموزان را بی مورد قطع نکنیم.
34- کارها و فعالیتهای مربوط به کلاس را بین دانش آموزان تقسیم و به آنها مسئولیت بدهیم.
35- در هنگام موعظه ، خود را مخاطب اصلی قرار دهیم.
36- به مقررات محیط آموزشی احترام بگذاریم.
37- سعی کنیم کردار و رفتار خوبی از خود نشان دهیم.
38- پیش از تدریس، شناختی اجمالی از وضعیت ، موقعیت و سطح معلومات دانش آموزان بدست آوریم.
39- بیش از اندازه در کار دانش آموزان ، خود را دخالت ندهیم.
40- به کار خویش ایمان داشته باشیم.
41- سعی کنیم شخصیت علمی و اجتماعی خویش را پیش دانش آموزان سبک نکنیم.
42-مقررات خشک و افراطی را زا کلاس دور کنیم.
43- نسبت به فعالیت دانش آموزان بی تفاوت و بی توجه نباشیم.
44- در تدریس از گروه گرائی و خط بازی خودداری کنیم.
45- بر موضوعات درسی ، تسلط و از آن اطلاع کافی داشته باشیم.
46- در افزایش آگاهیها و محتوای علمی و درسی خود بکوشیم.
47- به سؤالات دانش آموزان با لحن خوب و مناسب پاسخ دهیم.
48- مطالعه پیش از تدریس و آمادگی قبلی جهت تدریس داشته باشیم.
49- برنامه ریزی درسی داشته باشیم.
50- از ابتکار و خلاقیت در تدریس استفاده کنیم.
51- از روشهای تدریس و نحوه ی به کار گیری آنها آگاه باشیم.
52- به کیفیت شروع ، ادامه و پایان درس توجه داشته باشیم.
53- به هنگام تدریس مطالب ، تنوع را فراموش نکنیم.
54- از تجربیات درسی و تدریس دیگران استفاده کنیم.55- در هر درس مطالب نو وتازه ای بیان کنیم.
56- سعی کنیم دانش آموزان در ارتباط با درس فعالیت عملی داشته باشند.
57- دانش آموزان را نسبت به یادگیری درس تشنه کنیم.
58- در صورتی که احساس خستگی در چهره دانش آموزان مشاهده کردیم، از ادامه تدریس خودداری کنیم.
59- سعی کنیم همواره اشکالات تدریس خود را رفع کنیم.
60- موضوع و عنوان درس را در ابتدای تدریس مشخص و بازگو کنیم.
61- درس را مرحله به مرحله تدریس کرده و از شاخه به شاخه پریدن بپرهیزیم.
62- بیش از اندازه ی معمول به جزوه ، کتاب و یا متن درس نگاه نکنیم.
63- از طرح شبهات و اشکالات بدون جواب بپرهیزیم.
64- جمع بندی درس را در انتها فراموش نکنیم.
65- از داشتن لحنی یکنواخت و تن صدای ثابت بپرهیزیم.
66- در هنگام تدریس ، در یک مکان ثابت توقف نکنیم.
67- دقت کنیم تمرینها یا مسائل ( تکالیف) در حد توان دانش آموزان باشد.
68- در هنگام تدریس از وسائل و امکانات آموزشی موجود حداکثر بهره را ببریم.
69- در هنگام تدریس حتی الامکان از مثال استفاده کنیم.
70- خلاصه ی درس را در انتهای تدریس بازگو و از دانش آموزان نیز بخواهیم.
71- ظاهری آراسته و منظم داشته باشیم و در نظر بگیریم که زیبایی ، سادگی است .
72- در کارهایمان نظم داشته باشیم تا الگوئی مناسب برای دانش آموزان باشیم.
73- نتایج ازمونها را بررسی کنیم تا نقاط ضعف و قوت را بیابیم.
74- در هنگام خشم، بر احساسات و عواطف خود غلبه کنیم.
75- در تمام کارهای خود ، قاطعیت و برش داشته باشیم.
76- دانش آموزان را در بالا رفتن از نردبان علم و دانش یاری کنیم.
77- در هنگام تدریس سعی کنیم تمام توجه دانش آموزان را به خود جلب کنیم.
78- فرصت انتقاد از خود را به دانش آموزان بدهیم.79- از اینکه نسبت به پاسخگوئی به برخی از سؤالات قادر نیستیم ، هراس به خود راه ندهیم و به راحتی اقرار کنیم که پاسخ آن را نمی دانیم.
80- تجارب تازه خود را در اختیار دانش آموزان قرار دهیم و به یاد داشته باشیم که معلم هنرمند کسی است که با ایجاد شرایط و موقعیتهای مناسب آموزشی ، خود کمتر تدریس می کند ، ولی دانش آموزان بیشتر یاد می گیرند.مأخذ : ابراهیم هاشم لو


www.zibaweb.com

 

 

 

.

 

امتحان تغيير رشته درس مبانی و طر احی شهريور1391

بسمه تعالي

نام درس:    مباني هنرهاي تجسمي	سازمان آموزش و پرورش استان لرستان امتحان تغيير رشته شهريور1391  رشته  هنر	نام
تاريخ امتحان :   پنج شنبه 16/6/91		نام خانوادگي
ساعت امتحان :   9 صبح		مدت امتحان :  90 دقيقه

امتحان تغيير رشته شهريور1391

 

           

نمره

سؤالات

 

5/1

کدام مورد از جملات زير درست و کدام نادرست است؟

 الف): کيفيات خاص بصري بيشتر حاصل تجربه و ممارست هنرمند در به کار بردن عناصر بصری است.

 ب): از حرکت يک نقطه در تمام جهات در فضا خط حاصل مي شود.  

 ج): اگر بخواهيم خشم، خشونت، ترس و ناامني را با خط نشان دهيم خطوط منحني مناسب تر است. 

 د):  اگر دو رنگ سرد و گرم در فاصله يکساني نسبت به هم باشند، رنگ سرد عقب تر و رنگ گرم نزديک تر ديده مي شود.

 ه): خط عنصر اصلي کار مجسمه سازان است.      

و): رنگدانه ها ذرات بسيار بسيار ريز جامدي هستند که در مايعات حل مي شوند.

1

5/1

اين عبارات را با کلمه درست تکميل نماييد؟   

الف): ............ محدوه ي فضا يا سطحي  است که اثر تجسمي در آن ساخته مي شود.

ب): در ترکيب بندي  .......... شکل ها و عناصر ترکيب با توجه به محور هاي افقي، عمودي و مورب که کادر را به دو قسمت مساوي تقسيم مي کند سازماندهي مي شوند.   

ج): به آثارچسباندني و جفت و جور شده که در آنها از خود اشيا به طور مستقيم استفاده مي شود............مي گويند.            د): در آثار هنر مندان رمانتيک ، نماد گرا  و سورئاليست فضاي ...............بسيار ديده مي شود. 

ه):  ............ مهمترين عامل در تشخيص و ديدن رنگهاست.

و): رنگ .................... سرد ترين رنگ در دايره رنگ است.

2

1

دايره نماد چيست؟( به حداقل چهار مورد اشاره نماييد)

3

1

در چه شرايطي رنگ از حالت خلوص خارج شده، درخشش خود را از دست مي دهد وکدر مي شود؟

4

2

رنگها ي درجه سوم يا مياني را چگونه مي توان ساخت و به حداقل 4 رنگ درجه سوم اشاره کنيد؟

5

2

ترکيب افزايشي چه ترکيبي است آن را به طور کامل توضيح دهيد؟

6

1

از کنتراستهاي هفت گانه رنگ، چهار مورد آن را فقط نام ببريد؟

7

1

اين شکل ها معادل کدام يک از رنگها هستند؟                  الف)  مربع:                            ب) بيضي: 

8

1

مکمل رنگهاي زير را بنويسيد ؟   الف)  زرد:                      ج)  قرمز:                      ب)  نارنجي زرد:        

9

2

موارد خواسته شده زير را با توجه به تصاوير مربوط  بنويسيد ؟

الف): نوع کنتراست ؟            ب): نوع ريتم؟                 ج): نوع کنتراست؟                 د): نوع توازن؟    

                                                        

 

10

1

عناصر تجسمي تصوير روبرو را نام ببريد؟

                                                                                                

11

1

مفاهيم زير را در کادر هاي در نظر گرفته با استفاده از يک نقطه ساده نشان دهيد؟                                                             

الف): سبکي

ب): سنگيني

ج):  تمرکز

د):تنهايي و گوشه نشينی

12

2

با استفاده ازچند نوع خط دلخواه (شکسته، منحني ومستقيم) و استفاده از چند نقطه دلخواه يک ترکيب نا متقارن در کادر زير  ايجاد نمايد؟

 

 

13

2

با استفاده از مداد يا خودکار خود در کادر هاي در نظر گرفته شده ، چهار نوع بافت ترسيمي ايجاد نماييد؟

14

                                                                                                                                       موفق باشيد

 بسمه تعالي

نام درس: مباني هنرهاي تجسمي	سازمان آموزش و پرورش استان لرستان امتحان تغيير رشته شهريور1391 "برگه پاسخنامه سؤالات"	نام:
رشته : هنر		نام خانوادگي :
تاريخ امتحان : پنج شنبه 16/6/91		مدت امتحان :  90 دقيقه

 

پاسخ سؤالات

الف): درست                    ب): نادرست                ج):   نادرست

 د): درست                    ه): نادرست                  و): نادرست    (هر مورد 25/ نمره) (5/1نمره)

1

الف): کادر يا قاب تصوير محدوه ي فضا يا سطحي  است که اثر تجسمي در آن ساخته مي شود.

ب): در ترکيب بندي  قرينه  شکل ها و عناصر ترکيب با توجه به محور هاي افقي، عمودي و مورب که کادر را به دو قسمت مساوي تقسيم مي کند سازماندهي مي شوند.   

ج): به آثارچسباندني و جفت و جور شده که در آنها از خود اشيا به طورمستقيم استفاده مي شود کولاژ مي گويند. د): در آثار هنر مندان رمانتيک ، نماد گرا  و سورئاليست فضاي  وهمي  بسيار ديده مي شود. 

ه):  نور  مهمترين عامل در تشخيص و ديدن رنگهاست.

و): رنگ  سبز آبي  سرد ترين رنگ در دايره رنگ است.    (هر مورد 25/ نمره) (5/1نمره)

2

دايره نماد نرمي، لطافت، سياليّت، تکرار، درون گرايي، آرامش روحاني وآسماني، پاکي و صميميت و آن جهاني بودن ( هر مورد   25/0 نمره) ( 1 نمره)

3

به محض اينکه يک رنگ با سياه تيره و با سفيد روشن شود يا با خاکستري،  يا با رنگ مکمل خود مخلوط شود رنگ حالت خلوص خود را از دست مي دهد. ( 1 نمره)

4

رنگهاي درجه سوم از مخلوط کردن رنگ هاي اصلي با رنگ هاي درجه دوم حاصل مي شوند ( 1 نمره)  اين رنگها عبارتند از : زرد نارنجي، قرمز نارنجي،  قرمز بنفش، بنفش آبي، سبز آبي، سبز زرد ( هر مورد 25/0 نمره) (2 نمره)

5

سه رنگ اصلي نور : قرمز با طول موج بلند ، سبز با طول موج متوسط و بنفش با طول موج کوتاه ، وقتي با هم يکديگر ترکيب مي شوند نور سفيد حاصل مي کنند . اين نوع ترکيب رنگ را که، در آن ميزان ميزان روشني نور پس از ترکيب  اشعه هاي مختلف آن با يکديگر افزايش مي يابند ترکيب افزايشي مي گويند. نور هاي رنگين وقتي دو به دو با هم ترکيب مي شوند از طريق افزايشي، رنگ ها ي ديگر را به وجود مي آورند.  ( 2 نمره)

6

کنتراست ته رنگ، کنتراست تيرگي و روشني، کنتراست سرد و گرم ، کنتراست مکمل، کنتراست هم زماني رنگها، کنتراست کيفيت رنگ( اشباع)، کنتراست کميت با وسعت سطوح رنگ ها ( هر مورد 25/0 نمره)      (کل 1 نمره)

7

الف)  قرمز (5/. نمره)                    ب) بنفش (5/. نمره)                                                  (کل 1 نمره)

8

الف)  بنفش   (25/.  نمره)        ج)  سبز (25/0 نمره )              ب)  بنفش آبي (5/. نمره)         (کل 1 نمره)                            

9

موارد خواسته شده زير را با توجه به تصاوير مربوط  بنويسيد. ( 2 نمره)( هر مورد 5/. نمره)

الف): کنتراست تيره روشني و مثبت  ومنفي        ب): نوع ريتم : تکاملي

ج):  کنتراست جهت                                    د): توازن: نا متقارن        

10

نقطه، خط، سطح، بافت، تيرگي و روشني ( هر مورد 25/. نمره  ) (1 نمره)

11

مفاهيم زير را در کادر هاي در نظر گرفته با استفاده از يک نقطه ساده نشان دهيد. ( 1 نمره)( هر مورد 25/. نمره)                                                           

●                     ·

الف): سبکي

●

ب): سنگيني

●

ج):  تمرکز

●

د):تنهايي و گوشه نشينی

12

با چند نوع خط (شکسته، منحني ومستقيم) و چند نقطه دلخواه يک ترکيب نا متقارن ايجاد نمايد.( 2 نمره)

●

 

●

              

        

●                          ●●                 

13

 حداقل چهار نوع بافت ترسيمي  از مجموعه بافت نمونه ترسيمي ارايه شده زير( 2 نمره)( هر مورد 5/. نمره)

 

 

14

 

بسمه تعالي

نام درس:    طراحي (1)	سازمان آموزش و پرورش استان لرستان امتحان تغيير رشته  شهريور91 رشته  هنر	نام:
تاريخ امتحان : دو شنبه 20/6/91		نام خانوادگي :
ساعت امتحان : 9 صبح		مدت امتحان :  90 دقيقه

 

نمره	سؤالات	رديف
5/1	جاهاي خالي را با عبارات و کلمات درست تکميل نماييد؟ الف) : برای تثبيت طرح های مدادی، ذغالي و گچي روي کاغذ از..................استفاده مي شود. ب): .......... رايج ترين زمينه براي طراحي است.    ج): ..............نوعي طراحي سريع است که احساس لحظه اي طراح را بيان مي کند. د): سبکي، انعطاف پذيري و تنوع در جات تيره و روشن از مهمترين ويژگي هاي .................است. ه) اغلب جذاب ترين موضوع براي طراحي ...............است. و): در معادل سازي رنگهاي اصلي با جدول خاکستري ها رنگ............ معادل روشن ترين رنگ، درجه خاکستري است.	1
1	کدام جمله  درست و کدام جمله نادرست مي با شد؟  الف): ديزاين (Design) شامل ياداشت هاي تصويري، اتد يا پيش طرح و طراحي کامل است .  ب): تعادل، تناسب، ريتم و هماهنگي را قواعد يا اصول عام طرح  مي نامند. ج): طراحي مستقل در ايران با هنرمنداني چون محمدي و شيخ محمد آغاز شد.  د): در مرکز صفحه تحرک نيروها  بيشتر است.	2
1	طراحي را از نظر لغوي و از نظر تخصصي تعريف کنيد؟	3
1	انواع پرسپکتيو هاي خطي چند نوع هستند؟ فقط نام ببريد؟	4
2	چند روش براي ايجاد تعادل تصويري وجود دارد؟ توضيح دهيد؟	5
1	چه نوع کاغذ يا مقواهايي براي کار با اين ابزار مناسب است؟     الف):  زغال:       ب): راپيد و قلم فلزي:	6
5/1	براي طراحي به سه دسته وسايل سر و کار داريم آنها را با حداقل چند مثال براي هر کدام شرح دهيد؟	7
5/1	انواع خطوط را در طبيعت و آثار هنري نام برده و براي هر دسته حداقل يک مثال بزنيد؟	8
2	به نظر شما براي اندازه گيري و رعايت درست تناسبات در هر طراحي، چه مراحلي را بايد طي کرد؟	9
2	با رعايت چه نکاتي مي توانيم از بدن انسان طراحي کنيم و معيار اندازه گيري در بدن انسان چيست؟	10
1	از چه روش هايي مي توانيم براي ايجاد سايه روشن استفاده کنيم؟	11
1	اين تصاوير با چه وسايلي انجام شده است؟ الف):       ب):        ج):      د	12
2	ابتدا يک استوانه را در ابعاد دلخواه خود رسم نماييد و سپس آن  را با يکي از روش هاي  دلخواه خود با نور پردازي از يک  سمت سايه روشن بزنيد؟	13
5/1	يک مکعب را در ابعاد دلخواه خود در يک پرسپکتيو يک نقطه اي  رسم نماييد؟	14
20

موفق باشيد    

بسمه تعالي

نام درس: طراحي۱	سازمان آموزش و پرورش استان لرستان  امتحان تغيير رشته شهريور1391 "برگه پاسخنامه سؤالات"	نام:
رشته :  هنر		نام خانوادگي :
تاريخ امتحان :  دوشنبه  20 /6/91			دراين مستطيل چيزي ننويسيد

 

پاسخ سؤالات
الف) : برای تثبيت طرح های مدادی، ذغالي و گچي روي کاغذ از اسپري ثابت کننده يا فيکساتيواستفاده مي شود. ب): کاغذ رايج ترين زمينه براي طراحي است.    ج): اسکيس يا ياداشت تصويري   نوعي طراحي سريع است که احساس لحظه اي طراح را بيان مي کند. د): سبکي، انعطاف پذيري و تنوع در جات تيره و روشن از مهمترين ويژگي هاي زغال  است. ه) اغلب جذاب ترين موضوع براي طراحي بدن انسان  است. و): در معادل سازي رنگهاي اصلي با جدول خاکستري ها رنگ زرد معادل روشن ترين، درجه خاکستري است.  ( 5/1 نمره) (هر مورد درست 25/0 نمره)	1
کدام عبارت يا جمله  درست و کدام جمله نادرست مي با شد؟( 1 نمره) (هر مورد درست 25/0 نمره)  الف): نادرست           ب): درست           ج)درست            د): نادرست	2
کلمه طراحي در لغت نامه به معني طرح افکني و نقشه ريزي آمده است و درمعناي تخصصي آن ، باز آفريدن تصاوير عيني يا تجسم بخشيدن به تصاوير ذهني است (1 نمره )	3
سه نوع پرسپکتيو خطي وجود دارد 1): يک نقطه اي 2): دو نقطه اي 3 ): سه نقطه اي (1 نمره )  (هر مورد درست 25/0 نمره)	4
به طور کلي دو روش براي تعادل تصويري وجود دارد. : 1- تعادل متقارن يا ايجاد تعادل به کمک قرينه سازي از طريق پخش يکسان اجزا در کادر . در اين نوع تعادل از محور تقارن هاي عمودي و افقي کادر استفاده مي شود. 2- تعادل نا متقارن يا ايجاد تعادل از طريق پخش سبکي و سنگيني در قسمتهاي مختلف کادر  که در اين نوع تعادل با تقسيم طول و عرض کادر به سه بخش مساوي دو خط عمودي و دو خط افقي به وجود مي آيد . (2 نمره)	5
الف):  زغال: کاغذ هاي زبر و پرز دار مانند کاهي، برش، مانيلاو...    ب): راپيد و قلم فلزي: کاغذ ها يا مقواهاي محکم، صاف و صيقلي مانند گلاسه ( 1 نمره)	6
اين سه دسته عبارتند از: 1- ابزار يا وسايل اثر گذار ( مانند: مداد، زغال، مرکب، قلم مو، ...) 2- زمينه يا سطوح اثر پذير ( مانند: ديوار، سنگ، چوب، پارچه، کاغذ،...) 3- وسايل و ابزار کمکي ( مانند: تخته شاستي ، تيغ، کاتر،پاک کن، گيره و...)    ( 5/1 نمره)	7
انواع خطوط در اندازه ها و ضخامت هاي مختلف  و خطوطي که به تدريج پهن و نازک مي شوند در طبيعت وجود دارد. که به سه دسته تقسيم مي شوند. 1 – خطوط مستقيم ( مانند تنه درختان ) 2- خطوط شکسته ( مانند : تغيير جهت حرکت دست در زواياي مختلف و يا رعد و برق آسمان) 3- خطوط منحني( مانند: خطوط شن هاي کوير يا تپه ماهورها ) (5/1 نمره)	8
متداول ترين روش اندازه گيري استفاده يک بخش موضوع به صورت واحد اندازه گيري است. اندازه گيري به کمک وسيله ساده عمودي مانند مداد طراحي انجام مي شود. براي اندازه گيري با فاصله مناسب از موضوع ، در جاي ثابت قرار گرفته ، دست را از مفصل شانه به صورت کشيده سمت آن دراز مي کنيم. سپس يک چشم را بسته و مداد را جابه جا مي کنيم تا ته آن بر لبه  موضوع منطبق شود. با انگشت شصت همان دست اندازه بخش کوچک را روي مداد تعيين مي کنيم سپس دست را از مچ مي چر خانيم و مي بينيم ابن اندازه چند بار روي بخش بزرگ ( طول موضوع) تکرار شده است. نسبت به دست آمده را به خاطر مي سپاريم و مداد را روي عرض طرح کلي قرار داده و اندازه عرض موضوع را روي طول تکرار مي کنيم تا تناسب طول و عرض به دست آيد. (2نمره)	9
در طراحي از بدن انسان هم از جزء به کل حرکت مي کنيم  در اين روش جزييات اهميتي ندارد. حالت موضوع با خطوط کم رنگ طراحي ميشود و بعد خطوط پر رنگ طرح را کامل مي کند. از طريق شناخت اسکلت بدن و آشنايي با حالت هاي مختلف  مدل ميتوان سنگيني بدن را بر روي پاها نشان داد. به حالت بدن و زاويه محور شانه ها و لگن خاصره نسبت به محور تقارن بدن بايد يسيار دقت نمود. . طول سر معيار اندازه گيري بدن انسان است و متداول ترين نسبت آن يک به هفت و نيم يا هشت است. (2نمره)	10
الف) روش نقطه نقطه با ترام      ب) روش هاشور زني يک طرفه  ج): روش هاشور زدن متقاطع    د ): روش ايجاد با فت هاي متنوع ( 1 نمره)	11
الف): گچ        ب) زغال     ج) راپيد:      د):قلم مو و مرکب  (1نمره) (هر مورد درست 25/0 نمره)	12
(2نمره)  رسم يک شکل از تصاوير	13
رسم يک شکل از تصاوير بالا (5/1نمره)	14

 

طرح درس روزانه ( مبانی هنر های تجسمی)

طرح درس روزانه

 

کتاب: مبانی هنرهای تجسمی   پایه:دوم  آموزشگاه: هنرستان حدیث     نام مدرس:زهره جعفری     شماره صفحات:39 تا 48

مشخصات کلی	عنوان درس: مبانی هنرهای تجسمی        سال تحصیلی :   91-92                 پایه: دوم     صفحات کتاب:  39 تا 48        نام مدرس:  زهره جعفری     نام آموزشگاه: هنرستان حدیث            زمان تدریس:  45 دقیقه         نام شهرستان: خرم آباد ناحیه 2	زمان
تحلیل آموزشی (رئوس مطالب)	مفهوم حجم- روش های ایجاد حجم- انواع حجم: هندسی و غیر هندسی یا منظم و غیر منظم- توپر و تو خالی- واقعی و غیر واقعی نقش حجم در هنرهای تجسمی(مجسمه سازی- عکاسی- نقاشی و ...)
هدف های کلی درس	1-دانش آموز با مفهوم حجم آشنا شود.     2- دانش آموز روش های ایجاد حجم را بداند.                3- دانش آموز با انواع  حجم آشنا شود.   4 - دانش آموز نقش حجم در هنرهای نجسمی را بداند.        5 - دانش آموز اهمیت حجم را بداند.     6- دانش آموز نسبت به درست کردن حجم علاقه نشان بدهد.              7- دانش آموز با مهارت یک نمونه حجم بسازد. (منظور حجم هندسی است)
هدف های رفتاری	1- دانش آموز مفهوم حجم را در هنرهای تجسمی بیان کند.(درک و فهم- شناختی) 2- دانش آموز چند نمونه از روش های حجم سازی(ساخت حجم ها) را بیان کند.(شناختی- درک و فهم)            3- دانش آموز انواع حجم را تجزیه و تحلیل کند. ( شناختی- تجزیه تحلیل) 4- دانش آموز نقش حجم (حجم واقعی و غیر واقعی) در هنرهای تجسمی را بیان کند.(تجزیه و تحلیل- شناختی)  5- دانش آموز اهمیت حجم در رشته تحصیلی خود را توضیح دهد. (شناختی- درک و فهم) 6- دانش آموز با علاقه فراوان ، حجم های زیبایی در کلاس ( منزل)درست کند( عاطفی-ارزشگذاری) 7-دانش آموز با مهارت، یک نمونه حجم درست کند ( مهارت – روانی حرکتی)
پیش دانسته ها	آشنایی مقدماتی  با حجم، مفهوم حجم و انواع حجم  در ریاضی آشنایی با سطوح هندسی  و انواع آنها در دروس قبلی
ارزشیابی ورودی	دانش آموزان  ضمن تدریس معلم می توانند  مفهوم حجم و انواع حجم  را بیان کنند. دانش آموزان با سطوح هندسی در درس قبلی  آشنا شده اند و آنها را نام می برند.
نتیجه ارزشیابی	اگر از حداقل سه چهارم کلاس  پاسخ صحیح  دریافت شود تدریس مطالب جدید ادامه یابد.
انتخاب رسانه های آموزشی متناسب با محتوا	1- رایانه و دیتا برای نمایش  سی دی های آثار شاخص حجمی در جهان   2- کتاب آموزشی ( مانند کتاب  فرم و رنگ  وسیوس ونگ، دنیای شگفت انگیز کاغذ، آشنایی با حجم سازی  و....) 3- خمیر بازی، جعبه های مقوایی،وسایل کوچک دوریختنی منزل، مقوا و طلق های رنگی، ماژیک های رنگی
انتخاب روش های تدریس متناسب با محتوا	استقرایی – پرسش و پاسخ – توضیحی- نمایشی
فعالیت های مربوط به معلم	1- سلام و احوال پرسی  ( 5 دقیقه)   2- اجرای ارزشیابی ورودی( ضمن تدریس صورت می گیرد( 5 دقیقه)   3- مرور مطالب گذشته  از طریق پرسش از درس قبلی ( 10 دقیقه)  4- آماده سازی و ایجاد انگیزه  ( با نشان دادن مقوا و چسب کاغذی و قیچی )    5- معرفی موضوع درس جدید (با استفاده از مقوا و چسب کاغذی و قیچی  و ساختن حجم های باز یا بسته ی هندسی و غیر هندسی و... هم درس جدید معرفی می شود و هم به طریق استقرایی دانش آموزان ر ا با مفهوم حجم و مفهوم حجم سازی و انواع حجم آشناع می کند.	45 دقیقه
فعالیت های مربوط به دانش آموزان	فعالیت های فردی:  1- هر دانش آموز با روش مچاله کردن  کاغذ و جعبه، روش تا کردن و ترکیب سطوح متوالی و... حجم های فردی خود را می سازند  و پس از ملاحظه سی دی آثار حجم سازی، با کمک معلم آثار را تجزیه تحلیل نموده و نظرات و یافته های شخصی خود را به صورت مکتوب ارایه می کنند. فعالیت های گروهی :  دانش آموزان در گرو ه های چهار یا پنج نفره پس تهیه وسایل دلخواه خود برای حجم سازی ( پس از نظر سنجی از گروه) به طور خلاقانه و به طور گروهی حداقل دو حجم مشکل را می سازند.
ارزشیابی پایانی	علاوه بر آن که باز خورد تدریس بلافاصله بعد از تدریس از طریق انجام کار عملی دیده میشود پس از چهار ساعت کار عملی در کلاس، ارزشیابی در پایان با ارایه آثار حجمی ایجاد شده در قالب ژوژمان یا نمایش آثار دانش آموز انجام می گیرد.
فعالیتهای تکمیلی	1- دانش آموز می تواند جهت تکمیل دانسته های خود آثار حجمی منقول طبیعی از انواع چوب ها  و سنگ و...را با خود به کلاس بیاورند. 2 – با استفاده از اینترنت در مورد آثار حجمی جذاب و مجسمه های شهری تحقیق نمایند

                                                                                         جعفری سر گروه هنر و گرافیک

طرح درس سالانه مبانی تصویرسازی

طرح درس سالانه(بودجه بندی کتاب)

 

کتاب : مبانی تصویرسازی     پایه : سوم     رشته : گرافیک      آموزشگاه: هنرستان             نام مدرس : زهره جعفری    تعداد صفحات کتاب: 132

ماه	هفته	تاریخ	صفحه	فصل	موضوع	رسانه آموزشی
مهر	هفته اول	4/7/ 91 سه شنبه	-	اول	معارفه- معرفی کلی سر فصل ها- معرفی وسایل مورد نیاز تصویر سازی- مقدمه	انواع وسایل اثر گذار و اثر پذیر تجسمی
	هفته دوم	11/7/91	1-11	اول	تعریف تصویر سازی ومهمترین اهداف و رسالت آن  اهمبت رنگ در تصویر سازی-دسته بندی رنگها	کتاب: جهان مهر و ماه – سی دی تصویرسازی
	هفته سوم	18/7/91	12-16	اول	طراحی با اشکال اصلی- تصویر سازی با اشکال ساده هندسی و شخصیت پردازی برای یک داستان کوتاه	کتاب: عاشقانه ها -سی دی تصویرسازی
	هفته چهارم	25/7/91	16-20	اول	امتحان تستی و تشریحی از فصل اول- تجزیه و تحلیل حداقل چهار تصویر سازی ایرانی و ادامه تصویر سازی با اشکال ساده	کتاب: دو سالانه تصویر سازی- سی دی تصویرسازی
آبان	هفته اول	2/8/91	20-25	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با مداد( مداد رنگی  و مداد سیاه)شیوه آزاد	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه مداد رنگ از کتاب: تصویر سازی 84
	هفته دوم	9/8/91	25-29	دوم	شیوه های تصویر سازی-تصویر سازی با مداد( مداد رنگی  و مداد سیاه)شیوه های لایه گذلری و هاشور و ....	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه مداد رنگ  از سی دی تصویرسازی
	هفته سوم	16/8/91	30-33	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با ماژیک و انواع آن بر کاغذ کالک و ...برا ی کارت پستال	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه ماژیک از کتاب و ....
	هفته چهارم	23/8/91	34-38	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با مرکب به روش نقطه پردازی، هاشورآزاد، هاشوریک سویه و هاشورمتقاطع	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه مرکب از کتاب و سی دی
	هفته پنجم	30/8/91	39-49	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی به شیوه اسکراچ برد( خراش)	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه اسکراچ برد از حسن پور،ممیز و دانشگر نژاد
آذز	هفته اول	7/9/91	50-58	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی به شیوه حکاکی روی چوب به شیوه مثبت ومنفی و رنگ آمیزی با پاستل روغنی،آبرنگ	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه حکاکی روی چوب  از کتب مربوطه
	هفته دوم	14/9/91	58-62	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی شیوه ترافارد با استفاده از رنگ و روغن، چاپ لینولئوم و فلز	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه ترافارد، چاپ لینولئوم و فلز
	هفته سوم	21/9/91	62-64	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی به شیوه چاپ شیشه ( منوپرینت)، چاپ برگردان	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه منوپرینت از کتاب و سی دی
	هفته چهارم	28/9/91	65-69	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی به شیوه کلاژ یا تکه چسبانی با روزنامه، مقوا و کاغذ رنگی	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه کلاژ از کتاب و سی دی
دی	هفته اول	5/10/91	69-73	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی به شیوه کلاژ یا تکه چسبانی با پارچه ومواد طبیعی و غیر طبیعی	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه تکه چسبانی با پارچه ومواد طبیعی از کتاب و سی دی
	هفته دوم	برگزاری آزمون نوبت اول
	هفته سوم
	هفته چهارم
بهمن	هفته اول	3/11/91	74-80	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با پاستل روغنی و مداد شمعی و تکنیک های تلفیقی با مرکب	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه پاستل روغنی از کتاب
	هفته دوم	10/11/91	80-83	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با گواش به شیوه آبرنگ نما یا نازک	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه گواش آبرنگ نما
	هفته سوم	17/11/91	83-91	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با گواش به شیوه پوششی یا جرم دار	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه گواش پوششی
	هفته چهارم	24/11/91	92-97	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با ابرنگ یه شیوه خشک (لایه گزاری) و شیوه خیس( آلاپریما)	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه ابرنگ
اسفند	هفته اول	8/12/91	98-103	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با چسب میس کیت در نقاشی با ابرنگ، و شیوه تلفیقی	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه چسب میس کیت درابرنگ
	هفته دوم	15/12/91	103 تا 105	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی به شیوه تلفیقی آبرنگ و گواش و مداد رنگ	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه تلفیقی( اصل آثار)
	هفته سوم	22/12/91	105-108	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با آبرنگ و ...امتحان تشریحی و تستی ازمطالب نیمسال دوم	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه آبرنگ
	هفته چهارم	29/12/91		دوم	تعطیلات رسمی	-
فروردین	هفته اول	تعطیللات نوروز
	هفته دوم
	هفته سوم	20/1/92	108-111	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با اکولین (جوهر های رنگی) و پاک کننده (سفید کننده ها)	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه اکولین از کتاب و سی دی
	هفته چهارم	27/1/92	111-114	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با اکولین و پاک کننده و سایر مواد رنگی(جوهر لیمو)	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه اکولین و...
اردیبهشت	هفته اول	4/2/92	114-117	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با چسب چوب و رنگ های جوهری، پنبه و تینر	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه چسب چوب
	هفته دوم	11/2/92	117-120	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با چسب چوب و رنگ های جوهری	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه چسب چوب و رنگ های جوهری
	هفته سوم	17/2/91	120-130	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی به شیوه ایربراش و دیجیتال	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه ایربراش و دیجیتال
	هفته چهارم	24/2/91	130-132	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با سایر روشهای خلاقانه و ...(میکس متریال)	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه میکس متریال
خرداد	هفته اول	1/3/92	-	دوم	امتحان آمادکی از شیوه های تصویر سازی به صورت تستی و تشریحی-	ارایه انواع نمونه سوالات تصویر سازی سنوات گذشته
	هفته دوم	برگزاری آزمون نوبت دوم
	هفته سوم
	هفته چهارم

                                                                                                                      "جعفری "        مهر ماه سال 91

طرح درس سالانه(بودجه بندی کتاب)

طرح درس سالانه(بودجه بندی کتاب)

 کتاب : مبانی تصویرسازی     پایه : سوم     رشته : گرافیک      آموزشگاه: هنرستان             نام مدرس : زهره جعفری    تعداد صفحات کتاب: 132

ماه	هفته	تاریخ	صفحه	فصل	موضوع	رسانه آموزشی
مهر	هفته اول	4/7/ 91 سه شنبه	-	اول	معارفه- معرفی کلی سر فصل ها- معرفی وسایل مورد نیاز تصویر سازی- مقدمه	انواع وسایل اثر گذار و اثر پذیر تجسمی
	هفته دوم	11/7/91	1-11	اول	تعریف تصویر سازی ومهمترین اهداف و رسالت آن  اهمبت رنگ در تصویر سازی-دسته بندی رنگها	کتاب: جهان مهر و ماه – سی دی تصویرسازی
	هفته سوم	18/7/91	12-16	اول	طراحی با اشکال اصلی- تصویر سازی با اشکال ساده هندسی و شخصیت پردازی برای یک داستان کوتاه	کتاب: عاشقانه ها -سی دی تصویرسازی
	هفته چهارم	25/7/91	16-20	اول	امتحان تستی و تشریحی از فصل اول- تجزیه و تخلیل حداقل چهار تصویر سازی ایرانی و ادامه تصویر سازی با اشکال ساده	کتاب: دو سالانه تصویر سازی- سی دی تصویرسازی
آبان	هفته اول	2/8/91	20-25	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با مداد( مداد رنگی  و مداد سیاه)شیوه آزاد	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه مداد رنگ از کتاب: تصویر سازی 84
	هفته دوم	9/8/91	25-29	دوم	شیوه های تصویر سازی-تصویر سازی با مداد( مداد رنگی  و مداد سیاه)شیوه های لایه گذلری و هاشور و ....	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه مداد رنگ  از سی دی تصویرسازی
	هفته سوم	16/8/91	30-33	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با ماژیک و انواع آن بر کاغذ کالک و ...برا ی کارت پستال	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه ماژیک از کتاب و ....
	هفته چهارم	23/8/91	34-38	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با مرکب به روش نقطه پردازی، هاشورآزاد، هاشوریک سویه و هاشورمتقاطع	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه مرکب از کتاب و سی دی
	هفته پنجم	30/8/91	39-49	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی به شیوه اسکراچ برد( خراش)	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه اسکراچ برد از حسن پور،ممیز و دانشگر نژاد
آذز	هفته اول	7/9/91	50-58	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی به شیوه حکاکی روی چوب به شیوه مثبت ومنفی و رنگ آمیزی با پاستل روغنی،آبرنگ	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه حکاکی روی چوب  از کتب مربوطه
	هفته دوم	14/9/91	58-62	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی شیوه ترافارد با استفاده از رنگ و روغن، چاپ لینولئوم و فلز	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه ترافارد، چاپ لینولئوم و فلز
	هفته سوم	21/9/91	62-64	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی به شیوه چاپ شیشه ( منوپرینت)، چاپ برگردان	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه منوپرینت از کتاب و سی دی
	هفته چهارم	28/9/91	65-69	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی به شیوه کلاژ یا تکه چسبانی با روزنامه، مقوا و کاغذ رنگی	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه کلاژ از کتاب و سی دی
دی	هفته اول	5/10/91	69-73	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی به شیوه کلاژ یا تکه چسبانی با پارچه ومواد طبیعی و غیر طبیعی	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه تکه چسبانی با پارچه ومواد طبیعی از کتاب و سی دی
	هفته دوم	برگزاری آزمون نوبت اول
	هفته سوم
	هفته چهارم
بهمن	هفته اول	3/11/91	74-80	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با پاستل روغنی و مداد شمعی و تکنیک های تلفیقی با مرکب	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه پاستل روغنی از کتاب
	هفته دوم	10/11/91	80-83	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با گواش به شیوه آبرنگ نما یا نازک	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه گواش آبرنگ نما
	هفته سوم	17/11/91	83-91	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با گواش به شیوه پوششی یا جرم دار	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه گواش پوششی
	هفته چهارم	24/11/91	92-97	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با ابرنگ یه شیوه خشک (لایه گزاری) و شیوه خیس( آلاپریما)	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه ابرنگ
اسفند	هفته اول	8/12/91	98-103	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با چسب میس کیت در نقاشی با ابرنگ، و شیوه تلفیقی	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه چسب میس کیت درابرنگ
	هفته دوم	15/12/91	103 تا 105	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی به شیوه تلفیقی آبرنگ و گواش و مداد رنگ	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه تلفیقی( اصل آثار)
	هفته سوم	22/12/91	105-108	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با آبرنگ و ...امتحان تشریحی و تستی ازمطالب نیمسال دوم	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه آبرنگ
	هفته چهارم	29/12/91		دوم	تعطیلات رسمی	-
فروردین	هفته اول	تعطیللات نوروز
	هفته دوم
	هفته سوم	20/1/92	108-111	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با اکولین (جوهر های رنگی) و پاک کننده (سفید کننده ها)	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه اکولین از کتاب و سی دی
	هفته چهارم	27/1/92	111-114	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با اکولین و پاک کننده و سایر مواد رنگی(جوهر لیمو)	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه اکولین و...
اردیبهشت	هفته اول	4/2/92	114-117	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با چسب چوب و رنگ های جوهری، پنبه و تینر	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه چسب چوب
	هفته دوم	11/2/92	117-120	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با چسب چوب و رنگ های جوهری	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه چسب چوب و رنگ های جوهری
	هفته سوم	17/2/91	120-130	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی به شیوه ایربراش و دیجیتال	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه ایربراش و دیجیتال
	هفته چهارم	24/2/91	130-132	دوم	شیوه های تصویر سازی- تصویر سازی با سایر روشهای خلاقانه و ...(میکس متریال)	ارایه نمونه های تصویر سازی به شیوه میکس متریال
خرداد	هفته اول	1/3/92	-	دوم	امتحان آمادکی از شیوه های تصویر سازی به صورت تستی و تشریحی-	ارایه انواع نمونه سوالات تصویر سازی سنوات گذشته
	هفته دوم	برگزاری آزمون نوبت دوم
	هفته سوم
	هفته چهارم

                                                                                                                      "جعفری "        مهر ماه سال 91

الگوی تدریس بارش مغزی

الگوی تدریس بارش مغزی

روش بارش مغزی هم از سوی متخصصان آموزش و پرورش و هم از سوی متخصصان آموزش خلاقيت به عنوان روش تدريس حل خلاق مسائل معرفی شده است و يافته های پژوهشی زيادی اثرگذاری آن را بر روی پرورش مهارت های حل مساله دانش آموزان به اثبات رسانده اند.

آموزش دادن دانش آموزان با روش بارش مغزی حل مساله را به نحو خلاقانه ای در آنان بالا می برد. " روش بارش مغزی می تواند به عنوان وسيله ای برای يادآوری مفاهيم و اصول مورد نياز برای حل مساله به ياد گيرندگان کمک می کند. " ( علی اکبر، سي،، ص 551-552 ) بارش مغزی در تدريس و يادگيری کارکردهای مفيدی نشان می دهد و به تسهيل برقراری ارتباط بين راه حل ها و ايده ها می انجامد. در گروههای بارش مغزی، مشارکت اعتلا می يابد، انتقاد و ايرادگيری کاهش می يابد، حمايت اجتماعی افزوده می شود و توانايی دانش آموزان برای " انتقال " اطلاعات برای حل مساله تعيين شده، افزايش و بهبود می يابد. يعنی دانش آموز به راحتی می تواند اطلاعات ذخيره شده در حافظه بلند مدت خود را بازيابی کرده و برای حل مساله به کار گيرد. روش تدريس بارش مغزی در عمل به تفکر واگرا و حل مساله خلاق ياری می رساند. اين روش اعتماد به نفس فراگيران را افزايش داده و باعث می شود تا فراگيران به يک خودباوری مثبتی نايل شوند. خودباوری احتمالا" اثرگذارترين حالت بر تمام رفتارهای انسانی است. با اطمينان می توان گفت بدون خودباوری و بدون داشتن اعتماد به نفس و شناخت کافی از خود و بدون باور کردن توانايی هايمان برای انجام عملی خاص نمی توانيم آن عمل را چه عملکرد عاطفی باشد و چه شناختی، با موفقيت به انجام برسانيم. ( " اچ داگلاس براون "  اصول يادگيری و آموزش زبان / ص 149 ) همچنين کلاس درس از حالت تکراری بودن خارج می شود و تنوع و رفع خستگی و ايجاد شادی و نشاط را به دنبال دارد. ضمنا" برای ايجاد اين گونه فضا در محيط کلاس نياز به کمی صبر و حوصله و تحمل سروصداست که البته می توان فضا را هم عوض کرد، نمازخانه و يا کتابخانه مدارس برای اين کار می تواند فضای خوبی باشد.

 

بارش مغزی  brain stroming

تکنيکی مبتنی بر مذاکره تحت عنوان ( brain stroming ) به معنای بارش مغزی وجود دارد؛ به اين صورت که همه افراد دور هم می نشينند و در مورد يک موضوع، به بحث و مناظره می پردازند و هر فرد، موردی و يا راه حلی به ذهنش رسيد به جمع مطرح می کند. همه می توانند صحبت کنند. معلم که نقش هدايتگر جمع را به عهده دارد، همه مطالب و صحبتها را يادداشت می کند. به اين ترتيب با يک مشارکت گروهی و تلنبار کردن افکار روی هم در يک جمع می توان راه حلهايی برای مشکلات پيدا کرد. علاوه بر آن چون همه بايد در بحث شرکت کنند، خود موجب افزايش خلاقيت می شود.

لذا يک معلم در اين گونه جمع ها، در اين تکنيک بسيار حساس است. چرا که دانش آموزان می خواهند بدانند معلم بسيار با درايت عمل می کند.

موضوعات قابل طرح در اين تکنيک می تواند هر موضوعی که به نظر شاگردان جالب به نظر می رسد، حتی در مورد معضلات اجتماعی مانند دفع درست زباله، صرفه جويی در آب و بسياری از مشکلات فردی و اجتماعی، اتفاقا" بسياری از اوقات، دانش آموزان راهکارهايی را ارائه  می دهند که ممکن است به فکر ديگر افراد جامعه نرسد؛ چرا که افکار ما اغلب قالب ريزی شده و يک سمت و سوی مشخصی پيدا کرده است. ولی ذهن آنها هنوز شفاف است و می تواند راههای جديدی را نشان دهد. (گفتگو با استاد يوسف کريمی استاد دانشگاه )www.zibaweb.com

بارش مغزی يکی از شناخته شده ترين شيوه های برگزاری جلسات همفکری و مشاوره بوده و کاربرد جهانی دارد. اين روش دارای مزايا و ويژگيهای منحصر به فرد است. در واقع بسياری از تکنيکهای ديگر منشعب از اين روش است.

اين روش توسط الکس اسبورن در سال 1988 معرفی شد. در آن زمان بنياد فرهنگی اسبورن اين روش را در چندين شرکت تحقيقاتی، بازرگانی، علمی و فنی برای حل مشکلات و مسائل مديريت به کار گرفت. موفقيت اين روش در کمک به حل مسائل آن چنان بود که ظرف مدت کوتاهی به عنوان روشی کارآمد شناخته شد. فرهنگ لغت " وبستر" تعريف بارش مغزی را چنين بيان می دارد: تکنيک برگزاری يک کنفرانس که در آن سعی گروه بر اين است تا راه حل مشخصی را بيابد. در اين روش همه نظرات در جمع بندی مورد استفاده قرار می گيرند. روش بارش مغزی امروزه يکی از متداول ترين روشهای تصميم گيری گروهی بوده و موجب گسترش و تحول بسياری از روشهای مرتبط و مشابه شده است. دانشمندان زيادی از جمله اسبورن، کال و همکاران، بوچارد، گچار و همکاران، دلبگ و همکاران، لوئس و نگاندی و سیج در کتابهای خود به اين روش پرداخته اند و برای ارتقاء آن کوشيده اند.

قواعد بارش مغزی :

اسبورن عنوان می دارد پيشنهاد ايجاد شده در ذهن يک فرد عادی در گروه، 2 برابر پيشنهاد ايجاد شده در حالت انفرادی است. در صورتی که قواعد و مقررات مشخصی برای جلسات بارش مغزی در نظر گرفته و رعايت شود، اين روش بسيار کارآمدتر خواهد شد. بارش مغزی بر دو اصل و چهار قاعده اساسی استوار است.

اصل اول مبتنی بر تنوع نظرات است. تنوع نظرات، آن بخش از مغز را که به خلاقيت مربوط است، فعالتر می کند تا بر تفکر قضاوتی                          ( THINKING JUDJMENTAL ) خود قايق آيد. تفکر قضاوتی در واقع به معنی ارزيابيها و نظرات تکميلی نسبت به مطلب مطرح شده است. به اين منظور بعد از آنکه تمامی پيشنهادها جمع آوری شد، بررسی و ارزيابی پيشنهادها صورت می گيرد.

اصل دوم کميت، فزاينده کيفيت است. يعنی هر چه تعداد پيشنهادها بيشتر شود، احتمال رسيدن به يک راه حل بهتر افزايش می يابد.

چهار قاعده اساسی بارش مغزی :

1.      انتقاد ممنوع: اين مهمترين قاعده است و با توجه به اين که در جريان بارش فکری افراد انديشه های غلط يا صحيح خود را ارائه   می دهند، هر گونه انتقاد يا اعتراض، روند فعاليت را کند می کند و فکر آنان را به جای تفکر در مورد موضوع مورد نظر، به سوی انتقاد و حتی واکنش در مقابل انتقاد سوق می دهد و چه بسا به مشاجره منتهی شود. ( منوچهر فضلی / راهنمای عملی روش مشارکتی/ صفحه 76 ) .

2.      اظهار نظر آزاد و بی واسطه:  اين قاعده برای جرأت بخشيدن به شرکت کنندگان برای ارائه پيشنهادهايی است که به ذهن آنها خطور می کند، بعبارت ديگر در يک جلسه بارش مغزی، تمام اعضا بايد جسارت و شهامت اظهار نظر را پيدا کرده باشند، بتوانند پيشنهاد و نظر خود را بيان کنند. هر چه پيشنهادها جسورانه تر باشد نشان دهنده اجرای موفق تر جلسه است، لذا قضاوت و ارزشيابی در مورد انديشه و فکر اعضا ممنوع است، زيرا که هم مقدار زيادی از وقت جلسه تلف شده و فکر اشخاص را منحرف ميکند. در نتيجه، فرصت تفکر و بارش فکری کاهش می يابد.

3.      تاکيد بر کميت : هر چه تعداد نظرات بيشتر باشد، احتمال وجود پيشنهادهای مفيد و کارسازتر در بين آنها بيشتر می شود. موفقيت اجرای روش بارش مغزی با تعداد پيشنهادهای مطرح شده در جلسه رابطه مستقيم دارد. در اين روش اين گونه عنوان ميشود که هر چه تعداد پيشنهاد بيشتر باشد، احتمال وجود طرح پيشنهاد کيفی بيشتر است.

4.      تلفيق و بهبود پيشنهادها : اعضا می توانند علاوه بر ارائه پيشنهاد، نسبت به بهبود پيشنهاد خود اقدام کنند. روش بارش مغزی اين امکان را به اعضاء می دهد که پس از شنيدن پيشنهادهای ديگران پيشنهاد اوليه بهبود داده شود. آنها همچنين می توانند پيشنهاد خود را با چند پيشنهاد ديگر تلفيق کرده و پيشنهاد بهتر و کاملتری را به دست آورند. .

نتايج تحقيقات پارس و ميدو در خصوص روش بارش مغزی را به صورت زير می توان خلاصه کرد:

1.      آموزش از طريق بارش مغزی، توانايی حل مساله را در افراد افزايش می دهد.

2.      روش بارش مغزی بيشتر از روش های مرسوم آموزشی ، به ايجاد عقايد و انديشه های آفريننده منجر می شود.

3.      کوشش برای جهت دادن هر چه بيشتر به پاسخ سئوالات طرح شده، به افزايش پاسخ های آفريننده می انجامد.

4.      دانش آموزانی که دوره های مربوط به حل مسائل به روش بارش مغزی را می گذرانند، در آزمون های آفرينندگی گيلوفورد نمره های بيشتری می گيرند، ( با نگاهی به کتاب بررسی استعداد همگانی/ ترجمه حسن قاسم زاده، تهران، بی تا 1371 نقل شده از کتاب راهنمای عملی روش های مشارکت فعال/ منوچهر فضلی خانی ) صفحه 77 مراحل روش بارش مغزی

مراحل روش بارش مغزی :

الف) خلاقيت و توليد انديشه

فعاليت افراد گروه در جلسه بارش فکری، با هدايت و راهنمايی مقدماتی مسئول جلسه شروع می شود. با اين نوع سازماندهی، افراد انديشه ها و نظريات خود را بيان می دارند و منشی تمام آنها را ثبت می کند.

رعايت قوانين برای اجرای اين قسمت ضروری است. در حقيقت، فعال ترين بخش اين روش، اجرا و کنترل همين جلسه خلاقيت است که شخص، انديشه ای توليد می کند و توليدات خود را در ضمن يک تفکر خلاق بيان می دارد.

راهبردهای مرحله اول :

1.      بيان و تقهيم موضوع جلسه به وسيله رئيس جلسه.

2.      اعلام وظايف اعضا، منشی و مشاهده کنندگان به وسيله رئيس جلسه .

3.       بيان قوانين جلسه به وسيله رئيس جلسه .

4.      شروع جلسه بارش مغزی و ارائه نظرات به صورت چرخشی و نوبتی.

5.      ثبت نظريات و آرای بيان شده در حين اجرای جلسه به وسيله منشی.

ب ) قضاوت و ارزشيابی :

پس از اين که مرحله توليد انديشه ها در مدت معينی صورت گرفت، طبيعی است که تعداد زيادی نظريه و طرح به دست می آيد. در مرحله دوم، اين مجموعه پالايش می شود و نظريات مشابه و نامناسب حذف خواهد شد، سپس مشاهده گران و اعضای اصلی جلسه بارش مغزی، اين نظريات را مورد بررسی و ارزشيابی قرار می دهند و در نهايت، تعدادی نظريه يا طرح بصورت پيشنهاد و دست آورد اصلی جلسه اعلام می شود، (منوچهر فضلی خانی/ راهنمای عملی روش های مشارکتی و فعال در فرآيند تدريس ).

مزايا و معايب :

با وجودی که روش بارش مغزی بسيار متداول است، ليکن تاکنون بطور خاص، در جهت روشن کردن بهترين شرايط اجرای اين روش، تحقيقات کافی صورت نگرفته است. مزايای اين روش عبارتند از :

1.      با توجه به اصل هم افزايی باعث می شود خلاقيت گروهی موثر از خلاقيت فردی عمل کند.

2.      با اين روش، در مدت زمان نسبتا" کوتاهی، شمار زيادی پيشنهاد حاصل می شود.

معايب و نقايص اين روش عبارتند از :

1.      ممکن است ايجاد شرايط برای اظهار نظر آزاد و بی واسطه دشوار باشد.

2.      گروه معمولا" تحت فشار اکثريت قرار گرفته و موجب می شود فرد با نظر اکثريت موافقت کند، حتی اگر قويا" احساس کند که نظر اکثريت اشتباه است.

3.      اکثر اوقات تمايل گروه بر حصول يک توافق است، تا دستيابی به پيشنهادهای متنوعی که به خوبی مورد بررسی قرار گرفته باشند. در واقع اين حرکت در حال حاضر به خاطر ساختار جلسات، بصورت عادت  درآمده است.

4.      هنگام بارش مغزی، اغلب افراد مواردی بديهی يا ايده آل را پيشنهاد می کنند و اين از تلاش آنها برای بحث بيشتر و در نتيجه ارائه پيشنهاد خلاق می کاهد.

5.      ماهيت تنوع گرای بار مغزی، خود به خود مسبب افزايش پيشنهادها می شود، ولی اصلاح و پالايش ساختاری پيشنهادها را در بر ندارند.

6.      اگر گروه از يک رئيس جلسه خوب و با تجربه برخوردار نباشد، ممکن است برخی از افراد جلسه را، بطور کامل تحت الشعاع خود قرار دهند. لذا رئيس جلسه بايد وقت را با توجه به تعداد شرکت کنندگان تنظيم کرده و از ابراز توضيحات اضافی توسط شرکت کنندگان بکاهد و فرصت را به نفر بعدی بدهد.

7.      اجرای موفقيت آميز اين روش مستلزم شناخت قبلی افراد از مساله است.

8.      در اين روش، بهبود مرحله به مرحله " تدريجی " پيشنهادها کمتر مشاهده می شود.

9.      گاهی اوقات اين روش، به مسائل نسبتا" ساده و پيش پا افتاده محدود شده و باعث می شود که روش ارائه شده برای حل مسائل کلی، پيچيده شده و کارآيی کافی را نداشته باشد. اينجا هم بايد مدير جلسه بطور صريح و واضح تذکر لازم را گوشزد کند و از      بحث های انحرافی افراد را بر حذر دارد.

10.  برای بعضی افراد، پيروی از قواعد اين روش، يا ارائه پيشنهاد های متنوع مشکل است.

بارش مغزی گمنام (brain anonymous ) از بارش مغزی روش های گوناگونی مشتق شده است. مثلا" يک روش می گويد بهتر است شرکت کنندگان پيش از ورود به جلسه پيشنهادهای خود را کتبا" در اختيار رئيس جلسه قرار دهند، و رئيس جلسه هم پيشنهادها را در اختيار رئيس جلسه قرار دهند، و رئيس جلسه هم پيشنهادها را بدون اعلام منبع برای همه شرکت کنندگان قرائت کند. اين روش که برای از بين بردن معايب بندهای 2 و 3 مورد استفاده قرار می گيرد، بارش مغزی گمنام دارد.   شيوه های ديگر نيز وجود دارد. به عنوان مثال از شرکت کنندگان خواسته می شود، تا نظرات خود را در مدتی کوتاه به رشته تحرير درآورند. اين روش افکارنويسی ( Brainwriting) خوانده می شود.

تلفيقی از افکارنويسی و بارش مغزی نيز وجود دارد که به روش  Trigger مشهور است. اين روش را جورج مولر کارشناس شرکت فورد موتور ابداع کرد.

در اين روش شرکت کنندگان هر کدام شخصا" فهرستی از کلمات مرتبط به مساله را تهيه می کنند. مزيت اين روش بر روش بارش مغزی در اين است که قابليت بسط و گسترش پيشنهادها را دارد. ويليام گوردن به منظور غلبه بر برخی مشکلات بارش مغزی شيوه جديدی را ابداع کرد. رويه آن اين گونه است که رئيس جلسه از گروه می خواهد مساله را ريشه ای مورد بررسی قرار دهند و رفته رفته با مطرح شدن نظرات متفاوت، افراد اطلاعات بيشتری پيدا کرده و پيشنهادهای جديدی مطرح می کنند. www.zibaweb.com

مزيت عمده اين روش امکان بررسی ساير پيشنهادها و عدم تمرکز بر يک پيشنهاد است.

در نتيجه اين روش مانع تصميم گيری ناپخته در فرآيند حل مساله می شود گونه ديگر بارش مغزی شيوه Succesive integeration Sil=Elements of Problem. است. اين روش به وسيله هلموت اشليکسوپ از موسسه باتل ابداع شد. معايب بندهای شماره 5،3،2 با اين روش بر طرف خواهد شد. در اين روش عناصر جلسات آزاد و روابط اجباری بطور فزاينده ترکيب می شوند تا اين که گروه به راه حل نهايی مورد توافق دست يابد. توفان فکری عبارت است از بيان تفکرهای متنوع، در حالی که روش SIL کتبی بوده و تفکر چه متنوع، چه مشابه اصل است.

 

1.       www.golha.net/tayebli/youresh   نگارنده: پروانه حيدرپور هنزائی

2.       www.iran newspaper.com/1382/21118/htmldialog.htm-25ky

3.       کتاب راهنمای عملی روش های مشارکت فعال/ منوچهر فضلی خانی صفحه 77 مراحل روش بارش مغزی نوبت چاپ و انتشارات و سال چاپ نامعلوم

4.       www.shosheh.com/ArticleBRAINSTORMING.htm-by majid farahani

5.       اصول يادگيری وآموزش زبان/ نويسنده: اچ.داگلاس براون مترجم: دکترمنصور فهميم، چاپ چهارم، تهران 1381، رهنما madrece.blogfa.com/

لطفا از  مطلب فوق  با درج این لینک و منبع استفاده نمایید :حمید رضا ترکمندی ، زیباوب www.zibaweb.com

 

نکاتی در مورد پرسش های کلاسی از دانش آموزان،

 

 

10 اصل برای معلمان در کلاس

1-احاطهء كامل معلم به موضوع درس خود – مهم ترين عامل موفقيت معلم اين كه به تمامي جوانب موضوع مورد تدريس خود بطور كامل مسلط ودر درس خود صاحب نظر باشد .در صورتي كه معلم اين شرط اساسي را دارا باشد  ميتوان اميدواربود كه تمامي نقا ئص  ديگررا برطرف نمايد و يك معلم نمونه گردد . اما در صورت فقدان يا نقصان اين شرط اساسي به هيچ وجه نمي توان كار تعليم را به سطح مطلوبي رسانيد.لازم به تذكر است كه مطالعه كتابها  ومجلات ومطالب مختلف مربوط به درس وكمك گرفتن از معلمين با تجربه اي كه همان درس را قبلاتدريس كرده اند مي تواند در اين زمينه بسيار موثر باشد.

2.طرح درس – يك طرح درس خوب و كامل ميتواند موجب تفهيم كامل اساسي مطالب هرموضوع درسي باشد .نكاتي كه بايستي در طرح درس مورد توجه قرار گيرند عبارتند از : بيان ساده وروان و قابل فهم بودن براي همه دانش اموزان  اجراي خوب معلم ( از نظر تن صدا و شوخيهاي ميان درس) روشن بودن مطالب مهمتر معين بودن مطالبي كه بايد حفظ شوند استفاده از مثالهاي ساده و داراي وجه شبه قوي با موضوع درس . طرح درس بايد طوري طراحي و اجراء شود كه كليه شاگردان مطالب اساسي را فرا گيرند و بتوانند انها را بازگو كنند.

3.ايجاد تمركز حواس در كلاس ­  چنانچه دانش اموزان در سر كلاس تمركز حواس نداشته باشند نتيجه مورد نظر از درس گرفته نخواهد شد و مطالب بطور گسيخته در ذهن انان جاي مي گيرد .راههاي ايجاد تمركز حواس بطورخلاصه عبارتند از:

·          جلوگيري از شلوغي كلاس وبه هم ريختگي كيف ها و كتابها

·          راه رفتن معلم در كلاس وگاهی وقت نشستن بين بچه ها

·          پرسيدن سئوالات كوتاه از شاگردان در وسط درس

·          ترغيب دانش اموزان به يادداشت برداشتن

·         تقسيم كردن نگاه بين كليه دانش اموزان

·         ناتمام گذاشتن افعال بعضي از جملات و تكميل انها توسط دانش اموزان.

4.اقناع همه جانبه دانش اموزان ­­­__ شاگردان بايد عملا بفهمندكه در روش علمي اثبات هر موضوع احتياج به دليل و رد ان محتاج مثال نقض مي باشد و معلم را اسوه كامل در بر خورد منطقي با نظرات وپرسشهاي علمي مختلف بيابند.علاوه بر آن معلم بايد بتواند به پرسشهاي دانش اموزان پاشخهاي قانع كننده بدهد.

مثال :براي انكه حكم به راستي يا نادرستي گزاره(( تمام اعداد اول فردند)) كنيم با يك مثال نقض نادرستي ان اشكار مي شود و مثال نقض منحصر به فرد در اين مورد آنست كه عدد 2 عدد اول است ولي فرد نيست و براي اثبات درستي يك حكم بايد اثبات كرد كه ان حكم همواره در كليه موارد صادق است مثلا :(در تمام مثلثهاي قائم الزاويه مجموع مربعات اضلاع برابر مربع وتر ميباشد واين مطلب در مورد تمام مثلثهايي كه يك زاويه قائمه دارند با حجت و استدلال قابل اثبات است .در مجموع نتيجه انكه اگر حكمي در مواردي چند صادق بود نمي توان نتيجه به درستي ان در تمام موارد گرفت .لذا اگر چه براي رد مطلبي تنها يك مثال نقض كافي است ولي براي اثبات درستي مطلب اوردن هزاران مثال نيز كافي نيست و اثبات درستي محتاج برهان منطقي مي باشد .

5. ايجاد تحرك وشورواشتياق بين دانش اموزان و جلب علاقه شديد انها به درس __ www.zibaweb.com

اين كار ابتدا با يك طرح درس عالي واجراي موفق ان شروع ميشود و انگاه با مطرح نمودن كاربردهاي درس عجايب مربوط به درس ( بعضي از درسها داراي مطالب قابل توجه وعجيبي هستند كه بيان انها ميتواند موجب بر انگيخته شدن حس كنجكاوي و شگفت زدگي و جلب علاقه دانش اموزان به درس بشود )مطرح نمودن پرسشهاي قابل توجه ودر اخربا دادن تحقيقات در موضوعات مختلف وارائه كنفرانسها و مقالاتي توسط دانش اموزان

ادامه مي يابد .(البته بايد توجه داشت كه در كلاس وقت زيادي به كنفرانس وسئوال وجواب و غيره نگذرد بايد از اتلاف وقت به هر صورتي جدا جلوگيري نمود ضمنا تكثير بعضي از مقالات خوب براي تمامي دانش اموزان (با درج نام تهيه كننده ان ) كار بسيار مفيدي است.

6.وادار كردن دانش اموزا ن به تفكر __ گاهي اوقات پاسخ ندادن به بعضي از سئوالات و بيان پاسخ به نحوي بسيار دقيق مي تواند موجب افزايش دقت دانش اموزان و ترغيب انان به تفكر و مداقه بيشتر در درس گردد و بدين ترتيب قوه ابتكار را در انان تقويت نمايد .

7.كنترل تكاليف ___ در اثر كنترل دقيق تكاليف معلم از ميزان علاقه مندي به درس دقت وسليقه در انجام كارها و حتي روحيات دانش اموز شناخت بسيار خوبي پيدا ميكند .  علاوه بر ان كنترل تكاليف موجب قوام يافتن كار تدريس و فهميدن اين مطلب مي شود كه ايا مطالب درس براي دانش اموزان خوب جا افتاده است يا نهْ  همچنين موجب ميشد دانش اموزان تكاليف را با دقت بيشتري انجام دهند . كلا كنترل تكاليف به سه طريق انجام ميگيرد:

...الف) كنترل اينكه همه دانش اموزان در كلاس دفترشان را اورده باشند __اين كار در تمامي جلسات درس بايد انجام شود و البته چون در حين قدم زدن معلم در كلاس وانجام شدن كارهاي عادي كلاس (مانند دادن درس ويا حل تمرين ويا پرسش از دانش اموزان )انجام ميشود لذا وقت خاصي صرف ان نمي شود .

...ب) كنترل دقيق تكليف جلسه گذشته __اين كار هر چند جلسه يك بار و بيشتر در مواقعي كه تكاليف مهمتري به شاگردان ميدهيم انجام مي پذيرد .در اين روش معلم تكاليف جلسه گذشته تمامي دانش اموزان را در سر كلاس ملاحظه ميكند .البته معلم معمولا فقط يكي از سئوالات ويا تمرين ها را كه از بقيه مهمتر است بعنوان شاخص در نظر ميگيرد و جواب انرا كنترل مي نمايد .انگاه بدون اينكه شاگردان بدانند كه او فقط همان يك سئوال را خوانده است نظر خود را راجع به كل تكليف بيان ميكند .يك نكته مهم ودر ظاهر بي اهميت در هنگام ديدن تكاليف  به اين روش جلوگيري از شلوغ شدن كلاس است .راه علاج اين موضوع اين است كه ابتدا براي اين زما ن بيكاري شاگردان كاري را در نظر بگيريم مثلا چند تمرين متناسب با زمان ديدن تكليف روي تخته بنويسيم وشاگردان شروع به حل ان بنمايند يا چند صفحه از متن درس را مشخص كنيم كه انرا بخوانند و هميشه اين احتمال وجود داشته باشد كه بعد از ديدن تكاليف از ان چند صفحه پرسش كلاسي به عمل ايد .يا كارهاي ديگري كه هر معلم ممكن است در نظر بگيرد .

...ج) كنترل كلي دفتر هر يك از دانش اموزا ن از نظر نظم زيبايي و صحيح بودن پاسخها ---- هر چند وقت يكبار بايد دفتر هاي عده اي از شاگردان را جمع اوري كرد و در خارج از كلاس انهارا ملاحظه نمود .هدف اصلي در اين نوع كنترل اين است كه معلم ببيند ايا پاسخهاي پرسشها و تمرينات مهم كه در كلاس قبلا تصحيح شده اند در دفترهاي شاگردان نيز تصحيح و تكميل شده اند يا نه   واين كار بسيار مهم است  چرا كه دانش اموزان براي درس خواندن احتياج به يك منبع مطالعه كامل و صحيح دارند واين منبع چيزي جز دفتر انها نيست .معلم بايد در ابتداي سال بر روي اين مطلب بسيار مهم يعني تصحيح و تكميل دفتر در كلاس بسيار تا كيد كند .پس از كنترل دفتر بي مناسبت نيست كه با نوشتن يكي دو جمله در دفتر هر دانش اموز وضعيت كلي دفتر را براي او تشريح كنيم .اين جملات بديل اين كه به طور كتبي در دفتر نوشته مي شوند لازمست كه هرگز توهين اميز و...نباشند و چنانچه تذكر شديد اللحني لازمست ميتوان به صورت شفاهي دانش اموز را خواست وبا او صحبت نمود .

پس از كنترل دفاتر (به هر كدام از طريق كه ذكر شد)بايد بع نوعي ارزشيابي همراه با تشويق ويا مواخذه انجام شود تا كنترل ((نمود ))پيدا كند .البته روشهاي هر معلمي در اين موارد اختصاص به خودش دارد امايكياز روشهاي تجربه شده در مورد دانش اموزاني كه دفتر همراه ندارند يا تكليف خود راننوشته اند ويا به هر نحوه ديگري در كارشان نقضي مشاهده ميشود شيوه سئوالات جبراني است بدين ترتيب كه معلم از دانش اموز مي خواهد كه تعداد معيني سئوالات ويا تمرينات ازيك قسمت مشخص درس طرح كند وانگاه پاسخ انها را بنويسد وبه معلم بدهد .از مزاياياين روش اين است كه از معلم وقت زيادي نمي گيرد ودر عين حال براي دانش اموزان بسيار مفيد است در ضمن جنبه بيكاري ندارد و شخصيت انها را هم خرد نمي كند . براي اينكه سطح سئوالات جبراني پايين نباشد معلم مي تواند پس از مطالعه سئوالات تعيين كند كه مثلا سه تاي انها خوبست ويكي دو تايش خوب نيست وبايد دو سئوال ديگر طرح كني وبياوري .يك نكته قابل ذكر اين است كه حتما بايد اسامي شاگرداني را كه بايد سئوال جبراني بدهند وتعداد سئوالات تعيين شده انها را در ليست ياد داشت نمود كه بعدا فراموش نشود!

8__ وضع نكردن مقررات دست وپاگير تا جايي كه به اساس تدريس و تفهيم درس لطمه نميزند ______ مانند سئوال نكردن در ميان درس (يعني اينكه به شاگردان تكليف كنيم كه هيچ كس حق پرسش ميان درس را ندارد ) چگونه تكليف نوشتن ، چگونه تزيين نمودن دفتر ، چگونه يادداشت برداشتن در سر كلاس  ، چند برگ بودن دفتر واز همه مهمتر تحميل نمودن جملات راه حلها و مثالهاي كليشه اي واز پيش تعين شده به دانش اموزان كه هر نوع اوري وابتكار را از بين ميبرد .(البته مقررات ذكر شده در فوق كلي نيست ودر هر درس نظر خود معلمين نافذ ميباشد )

 

9—پرسشهاي كلاسي --- پرسشهاي عمومي كلاسي كه از مطالب درسي جلسه قبل ويا حداكثر دو جلسه قبل گرفته ميشوند در اموزش درس به شاگردان واشنا نمودن انها با نوع سئوالات امتحاني بسيار موثر است واضطراب انها از امتحان را نيز كاهش ميدهد .

در اينجا فقط به ذكر چند نكته در مورد پرسشهاي كلاسي بسنده ميكنيم :

الف ) بهتر است زمان پرسش كوتاه باشد .

ب) شاگردان از قبل خبر داشته باشند كه پرسش كلاسي دارند  

ج) يا اسان باشد يا متوسط (هر گز سخت نباشد )

د) بيشتر پرسشها از مطالبي باشد كه مرتبط باكتاب است .

ة ) حجم درسي كه پرسش از ان به عمل مي ايد كم باشد

و) تعداد سئوالات هر پرسش كم وتعداد كلي پرسشهاي كلاسي زياد باشد .

ز) پرسش حتما در ابتداي ساعت درس بعمل ايد (تا اضطراب ناشي از ان تمام شود. 

ح) اگر ممکن است پاسخ های غلطتوسط خود دانش اموزان تصحيح(منظور پاسخ درست دادهشود تا حواس همه جمع شود)

ط) حتما به نحوي درنمرات اصلي تا ثير داده شود (لاز م است كه از اين مطلب دانش اموزان مطلع باشند )

10___امتحانات رسمي ___امتحان براي تعيين ميزان كوشش دانش اموزان و همچنين براي تعيين ميزا ن موفقيت معلم در تفهيم مطالب درسي برگزارمي  شود .يك امتحان خوب ميتواند مقدار بسيار زيادي از بار اموزش را نيز به دوش بكشد .

در نظر گرفتن نكات زير در امتحانات بسيار موثر خواهد بود :

الف) مدت زماني را كه معلم ميخواهد براي رفع اشكال پس از امتحان اختصاص دهد بهتر است صرف طراحي يك امتحان دقيق وبي اشكال كند

ب) سئو الات روشن و واضح باش دوابهامي نداشته باشد  يعني دانش اموز دقيقا بداند كه از او چه خواسته ايم تا دچار سر درگمي و اضطراب در جلسه امتحان نشود .

ج) توزيع سئوالات بين تمامي قسمتهاي درس متعادل باشد واز قسمتهاي مهم سئوالات بيشتري بيايد . در ضمن حجم درسي كه از ان امتحان ميگيريم كاملا براي شاگردان روشن باشد .

 د) از سئوالات خود دانش اموزان نيز در امتحان با ذكر نام انها استفاده شود(از سئو الات جبراني ويا سئوالات جالبي كه سر كلاس مطرح مي شوند )

ح) تعدادسئوالات امتحان كم وبارم هر يك زياد نباشد .

و) سئوالات به ترتيب از ساده به سخت نوشته شوند تا شاگردان روحيه خود را نبازند .

ز) تعداد سئوالات متناسب با وقت باشد .امتحان نه كوتاه برگزار شود و نه خيلي طولاني .

 خ) حضور معلم در سر جلسه امتحان موجب دلگرمي دانش اموزان و گاهي اوقات موجب جلوگيري از اشتباه در فهم بعضي از سئوالات ويا اشكالات احتمالي ورقه مي شود .

ط) تصحيح دقيق وسريع ورقه ها در نتيجه كار معلم بسيار موثر است وبايد ورقه ها طوري تصحيح شوند كه شاگردان حق اشكال گرفتن به ورقه را نداشته باشند چون اين كار مضرات زيادي دارد .ضمنا بهتر است كه معلم ورقه ها را شخصا تصحيح نمايد چون در اين صورت شناخت بسيار خوبي از سطح علمي دانش اموزا ن و نوانا ييهاي فردي انها به دست خواهد اورد .مثلا ميزان دقت  توانايي در جمله سازي و رساندن مطالب  ميزان هوش واستعداد وابتكار و كلا نقاط ضعف وقوت تك تك دانش اموزان براي معلم روشن خواهد شد .

ي) بايد امتحانات متوالي طوري طراحي شوند كه شاگردان هميشه بين حالت خوف ورجائ باقي بمانند .اين كار با گرفتن امتحانهاي بسيار ساده و مشكل ومتناوب امكان پذير است .البته پرسشهاي كلاسي هم ميتوانند در اين زمينه كمك شاياني بنمايند .

ك) بعضي از عوارض طرح بد سئوالات ويا بد تصحيح شدن اوراق امتحاني به طور خلا صه از اين قرار است :  شلوغي بعدي كلاسها  اعتراض وتجري شاگردان اتلاف وقت براي پاسخگويي  به اشكالات سلب اعتماد شاگردان از معلم وبد بيني انها نسبت به او بدبيني و احساس تنفر نسبت به درس احساس حق به جانب بودن وتضييع حق و از همه ممهمتر خرابي امتحان كه عمومي شد حرمت نمره كم از بين ميرود . بعد از امتحان و تصحيح اوراق بايستي بررسي دقيق انجام شود وثمره كار مشخص گردد .مثلا چنانچه در قسمتهايي از درس بيشتر دانش اموزان ضعيف هستند ان قسمت دوباره تكرار شود . در ضمن بايد توجه داشت كه نمه هاي امتحاني همان طور كه نمايش دهنده چگونگي كاردانش اموزان است نشان دهنده كيفيت كار معلمين نيز مي باشد .http://www.orvah.com/